de sol a sol
Zaimki dopełnienia bliższego
Zaimki dopełnienia bliższego (objeto directo lub complemento directo- OD lub CD), zastępują w zdaniu rzeczy, osoby, lub całe koncepcje, tak aby nie musieć powtarzać ich pełnych nazw i uprościć/ skrócić zdanie.
me - mnie
te - ciebie
lo/la - jego, to/ ją
nos - nas
os - was
los/las - ich/ je
W większości przypadków będą się zgadzać z polskim biernikiem, czyli odpowiadać na pytania kogo? co?.
Kogo widzę? - ciebie - te veo
Co kupujemy? - książki - los compramos
Kogo kochasz? - ją - la quieres
Sprzedajemy ziemniaki - sprzedajemy je - las vendemos
Pozdrawiam was - os saludo
Słuchacie nas - nos escucháis
Myjesz samochód - lo lavas
Jednym z najczęściej używanych wyjątków jest czasownik 'ayudar'. Po hiszpańsku nie pomagamy 'komuś' tylo 'kogoś', więc stosujemy przy tym czasowniku dopełnienie bliższe.
La ayudo- pomagam jej
Lo ayudo- pomagam jemu
Przy konstruowaniu tego typu zdań należy pamiętać o odpowiedniej odmianie czasownika (czyli pilnować, która osoba wykonuje czynność, a która jest tylko dopełnieniem.) Dopełnienie to nie ta sama osoba co podmiot. Jeśli ja wykonuję czynność, np. kocham- odmieniamy czasownik w pierwszej osobie- quiero. Następnie szukamy dopełnienia, czyli kogo kocham- np. was. Zaimek dopełnienia stawiamy przed odmienionym czasownikiem. W rezultacie powstaje zdanie:
Os quiero.
W przypadku rozkazów zaimek stawiamy zawsze po czasowniku i piszemy razem:
¡Cómprala!
¡Míralos!
¡Ayúdame!
Przy konstrukcjach składających się z dwóch czasowników, z których drugi jest w formie bezokolicznika lub gerundio, możemy postawić zaimek przed pierwszym czasownikiem lub po drugim, łącznie. Nie wstawiamy nigdy pomiędzy dwa czasowniki.
La estoy escuchando. Estoy escuchándola.
Los tengo que vender. Tengo que venderlos.
Te sigo mirando. Sigo mirándote.
Os voy a saludar. Voy a saludaros.
Ćwiczenia:
Zaimki dopełnienia dalszego
Zaimki dopełnienia dalszego (objeto indirecto lub complemento indirecto- OI lub CI) odpowiadają na pytania komu? czemu?, czyli są odpowiednikiem polskiego celownika.
me- mi
te- tobie
le- jemu, jej, panu, pani
nos- nam
os- wam
les- im, państwu
Często będą się pojawiać przy czasownikach związanych z mówieniem: decir, hablar, prohibir, mandar, permitir, etc.
Łączą się z całą grupą czasowników typu gustar (gustar, encantar, interesar, importar, apasionar, disgustar, molestar, parecer, etc.)
Z wyjątków (a właściwie czasowników, które nie zgadzają się z polskimi przypadkami) warto zapamiętać 'pedir' oraz 'doler'.
Mówiąc prościej, po hiszpańsku prosimy komuś, a nie kogoś, oraz coś boli komuś, a nie kogoś.
Tak samo jak przy zaimkach dopełnienia bliższego, należy pilnować odmiany czasownika, aby nie zmienić podmiotu i wyrazić się precyzyjnie. Czyli jeżeli ja spiewam to- canto, komu- wam:
Os canto una canción.
Jeżeli wy mnie prosicie o coś:
Me pedís algo.
Jeżeli ty jej się podobasz:
Le gustas.
Jeżeli my im sprzedajemy samochód:
Les vendemos el coche.
Zaimek dopełnienia dalszego stawiamy w zdaniu dokładnie w tych samych miejscach co zaimek dopełnienia bliższego: Przed odmienionym czasownikiem, po rozkazie, do wyboru przy konstrukcjach z gerundio lub bezokolicznikiem.
Le duele la barriga.
Dime la verdad.
¿Le vas a prestar tu bici? ¿Vas a prestarle tu bici?
Ćwiczenia:
Zaimek dopełnienia dalszego + bliższego
Zdarza się często, że potrzebujemy z jednym czasownikiem połączyć obydwa dopełnienia- bliższe i dalsze, bo możemy kupować i coś i komuś, pokazywać coś i komuś, prosić kogoś i o coś, itp.
Łącząc dwa zaimki przy jednym czasowniku musimy pamietać o kilku zasadach:
1. Kolejność jest ściśle ustalona, najpierw dopełnienie dalsze, później bliższe, czyli najpierw komu, potem co.
Te lo compro. Kupuję ci to lub go (np. loda)
Nos la contáis. Opowiadacie nam ją (np. historię)
Os las mando. Wysyłam je wam (np. kwiatki)
2. Jeśli spotkają się obok siebie dwa zaimki na 'l', to pierwszy (le lub les) zawsze zamieniamy na 'se'
*Le la digo - Se la digo.
*Les las vendo - Se las vendo
3. Miejsce w zdaniu jest takie samo jak przy pojedynczym zaimku: przed odmienionym czasownikiem, po rozkazie, i do wyboru przy konstrukcjach z gerundio lub bezokolicznikiem .
Te lo pido.
Pídemelo.
Te lo quiero pedir. Quiero pedírtelo.
Czasownik zwrotny + zaimek dopełnienia bliższego
Istnieją również konstrukcje, w których musimy połączyć czasownik zwrotny z dopełnieniem bliższym. Zamiast komuś, wykonujemy wtedy czynność sobie, czyli zamiast dopełnienia dalszego mamy czasownik zwrotny i odbiorcę czynności tożsamego z wykonawcą. Dopełnienie bliższe zostaje na swoim miejscu. W praktyce konstrukcje te nie różnią się niczym od kombinacji OD+OI.
Jako przykład weźmy czasownik 'ponerse' czyli zakładać na siebie. Jeśli chcemy wyrazić zaimkiem dodatkowo co zakładamy, mogą powstać zdania:
-¿Te pones esta chaqueta? -Sí, me la pongo.
Susana se las pone. (las sandalias)
Te lo pones. (el vestido)
Las chicas se las ponen. (las faldas)
Queremos ponérnoslas. (las gorras)
Póntelos. (los zapatos)