de sol a sol
Zaimki osobowe w mianowniku
Pronombres personales sujeto
yo- ja
tú- ty
él- on, ella- ona, usted- pan, pani (forma grzecznościowa)
nosotros- my (grupa męska lub mieszana) nosotras- my (grupa żeńska)
vosotros- wy (grupa męska lub mieszana) vosotras- wy (grupa żeńska)
ellos- oni, ellas- one, ustedes- państwo, panowie, panie
Zaimki osobowe w mianowniku funkcjonują na bardzo podobnych zasadach jak w języku polskim.
Po pierwsze ich zastosowanie nie jest obowiązkowe do budowy zdania: podmiot może być domyślny, czasownik często przekazuje informację o podmiocie.
Będą za to potrzebne przy krótkich pytaniach i odpowiedziach, gdzie nie ma czasownika, takich jak: ja nie, a ty?- yo no, ¿y tú?
Użycie w pełnych zdaniach nie jest obowiązkowe, ale możliwe, zwłaszcza jeśli chcemy podkreślić znaczenie osoby w zdaniu, zaznaczyć kontrast, wyrazić się dobitniej.
Queremos ir a Grecia estas vacaciones. - jest zdaniem o neutralnym przekazie
Nosotros queremos ir a Grecia estas vacaciones. -może oznaczać: a my, my- w przeciwieństwie do was lub nie obchodzi nas wasze zdanie, wyrażamy swoje
Najważniejsza różnica w użyciu zaimków osobowych to istnienie oddzielnych form dla grup wyłącznie żeńskich- nosotras i vosotras, a wspólnej formy grzecznościowej: usted- dla pana i pani oraz ustedes- dla każdej grupy.
Zaimki zwrotne
Pronombres reflexivos
Jeśli czasownik jest zwrotny, czyli ma w bezokoliczniku na końcu cząstkę -se (się), to ta zwrotność będzie widoczna w całej jego odmianie. W formie osobowej czasownika -se przenosi się na początek, oraz zmienia swoją formę w zależności od osoby:
me
te
se
nos
os
se
Zaimki dopełnienia bliższego
Pronombres de objeto directo
Zaimki dopełnienia bliższego to nasze zaimki osobowe odmienione w bierniku, czyli odpowiadające na pytania kogo? co?
me- mnie
te- cię, ciebie
lo- go, la- ją
nos- nas
os- was
los- ich, las- je
Te zaimki w zdaniu również przechodzą przed czasownik i zastępują rzeczownik, którego nie chcemy powtarzać.
Veo un coche, ¿y tú, lo ves? - Widzę samochód, a ty, widzisz go?
Me oyes- słyszysz mnie
Nos conoces- znasz nas
Prawie zawsze użycie zaimka dopełnienia bliższego będzie pokrywało się z użyciem polskiego biernika. Nieliczne wyjątki to na przykład połączenie z czasownikiem ayudar.
Po polsku pomagamy komu? czemu?, po hiszpańsku kogo? czyli:
Lo ayudo- pomagam mu
Zaimki dopełnienia bliższego stawiamy przed odmienionym czasownikiem, po rozkazie, po bezokoliczniku lub gerundio, co oznacza, że czasami mamy wybór.
Jeśli w zadaniu jest tylko jeden odmieniony czasownik, to zaimek musi znaleźć się przed nim:
Las compro en la tienda. Te veo a menudo.
Jeśli zdanie jest rozkazujące, to zaimek musi znaleźć się po rozkazie, zapisany łącznie z nim:
Déjalo. Véndelas. Quiéreme.
Podobnie jeśli konstruujemy wypowiedź z samym bezokolicznikiem lub gerundio:
Verte aquí es un poco raro. Pensándolo bien prefiero hacer otra cosa.
Ale kiedy mamy do czynienia z konstrukcją złożoną z odmienionego czasownika i bezokolicznika lub gerundio, możemy wybrać miejsce, w które wstawimy zaimek:
Quiero invitarte a mi fiesta. Te quiero invitar a mi fiesta.
Estoy preparándolas. Las estoy preparando.
Zaimki dopełnienia dalszego
Pronombres de objeto indirecto
Zaimki dopełnienia dalszego to odpowiedniki naszych zaimków odmienionych w celowniku- czyli odpowiadające na pytania komu? czemu? W praktyce, w większości przypadków odnoszą się do osób, czasem do zwierząt, rzadko do rzeczy.
me- mi
te- ci, tobie
le- jemu, mu, jej, panu, pani
nos- nam
os- wam
les- im, państwu, panom, paniom
Z dopełnieniem dalszym łączy się szereg czasowników, które możemy podzielić na kilka grup:
-
czasowniki związane z mówieniem, czyli nie tylko decir, contar, hablar, ale także informar, avisar, aclarar, explicar, mandar, ordenar, pedir, rogar, suplicar, prohibir, mentir, proponer, sugerir, recomendar, aconsejar, etc. (W tej grupie znajdują się również czasowniki oznaczające prośbę, które możemy uznać za wyjątek: po polsku prosimy kogoś, po hiszpańsku- komuś)
Os cuento una historia- opowiadam wam historię
Les informamos sobre el accidente- poinformowaliśmy ich (powiedzieliśmy im) o wypadku
Te prohibo salir- zabraniam ci wychodzić
Le pidieron ayuda-poprosili go o pomoc
-
Czasowniki typu gustar: gustar, encantar, interesar, importar, apasionar, apetecer, preocupar, parecer, molestar
Me gustan las series españolas- podobają mi się hiszpańskie seriale (możemy tłumaczyć jako lubię, ale pamiętając o budowie gramatycznej takiego zdania, to nie ja jestem tutaj podmiotem, tylko seriale. Seriale wykonują czynność: podobają się, ja jestem dopełnieniem, bo podobają się komu?- mi)
¿Qué te apetece? - na co masz ochotę?, co tobie robi ochotę?
Le molesta el ruido- przeszkadza mu hałas
Les pareces simpático- wydajesz im się sympatyczny
Do tej grupy należy również czasownik doler (warto zapamiętać jako wyjątek, bo ponownie, nie boli kogo? tylko komu?)
¿Qué te duele?
Nos duelen las piernas
Le duele la cabeza
-
Inne czasowniki, które wymagają dopełnienia dalszego, czyli na przykład:
dar- le doy un regalo
comprar- cómprame un helado
regalar- mi madre me regaló un perfume
alquilar- no os alquilo mi piso
prestar- ¿me prestas un bolígrafo?
pasar- pásame la sal
traer- les trajimos un vino
robar- le robaron la cartera
quitar- les quitaron la casa
Szyk zdania przy zaimkach dopełnienia dalszego jest taki sam jak przy dopełnieniu bliższym, czyli: przed odmienionym czasownikiem, po rozkazie lub bezosobowej formie czasownika.
Zaimek dopełnienia dalszego+ zaimek dopełnienia bliższego
Zdarza się, że przy jednym czasowniku stawiamy obydwa dopełnienia- dalsze i bliższe, albo dwa zaimki dopełnienia. Jest kilka zasad, które rządzą takim układem zdania.
1. Nadal stawiamy zaimki przed odmienionym czasownikiem, po rozkazie, lub po bezokoliczniku i gerundio.
2. Niezależnie od umiejscowienia w zdaniu pierwszy stoi zawsze zaimek dopełnienia dalszego a po nim zaimek dopełnienia bliższego.
3. Obok siebie nie mogą znaleźć się dwa zaimki na 'l'- w takim wypadku zamieniamy pierwszy z nich na 'se'.
Me lo das. Te la compro. Nos los venden.
Se lo das. Se la compro. Se los venden. (Se nie oznacza w tym wypadku 'się', a jemu, jej, panu, pani, im, państwu, itp.)